 |
Passo a miglior vita
Fulvio Tomizza di Giurizani,
prešao je u bolji život
Fulvio Tomica z Juricani. |
Na jednom ili na drugom jeziku, svejedno. Odnosno, i na jednom i na drugom
jeziku, itekako važno. Fulvijeva i duša i anima bila je dovoljno prostrana i
za njih i za nas, i za hrvatski i za talijanski jezik i kulturu.. stvar posve
prirodna, reklo bi se, za nekoga tko je odrastao u Istri, u Juricanima,
Petroviji i Materadi.. Ali ispalo je posve suprotno, najpogubnija od svih mogućih
solucija. U Ljubljani, Zagrebu ili Beogradu bio je stranac, talijan
(pozdravite nam Ginu Lolobrigidu, dobacivali bi mu prolaznici i znanci), u
Rimu je bio neki čudni zlavo, koji loše govori i piše talijanski, a doma, u
Istri, morao se opredijeliti ili za jedno ili za drugo, jer povijesna
previranja prijeratni fašistički teror talijanizacije i poslijeratni
komunistički teror fojbi bolno su istrijanima reducirali i duše i anime na
mržnju, isključivost i netrpeljivost prema onom drugom i drugačijem. I
onda, Dove tornare, Kamo se vratiti, pita se Tomizza u svojoj literarnoj
potrazi za Boljim životom.. I baš tu, u Boljem životu, višestruko nagrađivanom
romanu Fulvia Tomizze pisanom na talijanskom jeziku, u izvorniku stoji negdje
s početka trećeg poglavlja upravo na hrvatskom jeziku ispisana riječ DOSTOJAN.
Pridjev kojega je u razgovorima sa župljanima Materade i u nedjeljnim
propovijedima počesto rabio njegov lik iz romana, don Stipe. Objašnjavao je
don Stipe istrijanima da svatko mora biti dostojan vlastitog položaja čovjeka
i mjesta koje mu je namijenjeno u životu. I baš tako, dostojno i dosljedno,
Tomizza je svoj mali siroti, neuki i nikome važan istrijanski svijet
pretvorio u veliku književnost.
Nikada nije koketirao s politikom, niti su ga uspjeli svijati
vjetrovi aktualne politike, nikada nije upadao u literarne zamke
sentimentalnih ezulskih jadikovki s one strane Jadrana, niti u isprazne kič
kalupe s ove strane po kojima zavičajna književnost mora klišeizirano
sliniti nad ognjišćem domaćim, boškarinom, trdom grotom i sopelama ća
svire već tri miljar lit. Zato ga valjda nisu voljeli ni jedni ni drugi. I
zato je valjda nagrade dobijao od nekih trećih. I zato valjda većina
istrijana nema pojma tko je Fulvio Tomizza. I zato je valjda provincija
mentalni a ne geografski pojam.
Umro je Fulvio Tomizza, pisac dostojan vlastitog položaja čovjeka
i mjesta koje mu je namijenjeno u životu. A kako se mi, koji ga za života
nismo htjeli ni cijeniti, ni čitati, ni slušati, ni razumjeti, možemo
dostojno od njega oprostiti, nego tek skrušeno, citirajući zadnje rečenice
iz romana Bolji život:
Spušta li se na zemlju nebeska praznina ili se to nad
nama raskriljuje bolji život? Nisam znao da svijet umire smrcu svakog čovjeka.
Benčić Jelena
| BIBLIOGRAFIA |
| 1965. |
La quinta stagione (Premio
Selezione Campiello) |
| 1966. |
Il bosco di acacie |
| 1967. |
Trilogia istriana (Materada,
La ragazza di Petrovia, Il bosco di acacie) |
| 1969. |
L'albero dei sogni (Premio
Viareggio) |
| 1971. |
La torre capovolta |
| 1972. |
La citta' di Miriam (Premio
Fiera letteraria) |
| 1974. |
Dove tornare (Premio Selezione
Campiello) |
| 1975. |
Trick, storia di un cane |
| 1977. |
La miglior vita (Premio
Strega) |
| 1980. |
L'amicizia |
| 1981. |
La finzione di Maria |
| 1984. |
Il male viene dal Nord
- Il romanzo del Vescovo di Vergerio |
| 1985. |
Ieri, un secolo fa |
| 1986. |
Gli sposi di via Rossetti
(Premio Selezione Campiello) |
| 1987. |
Quando Dio usci' di chiesa |
| 1989. |
Poi venne Cernobyl |
| 1989. |
L'ereditiera veneziana |
| 1990. |
Fughe incrociate |
| 1992. |
I rapporti colpevoli (Premio
Selezione Campiello; Premio Boccaccio - Certaldo) |
| 1994. |
L'abate Roys e il fatto
innominabile |
| 1995. |
Alle spalle di Trieste
(scritti dal '69 al '94) |
| 1996. |
Dal luogo del sequestro |
| 1997. |
Franziska |
| 1999. |
Nel chiaro della notte |
|
