|
|
|
Mattia Flacio |
|||
|
Nei capitoli seguenti l'Autore presenta dei documenti già preannunciati nella prima parte. Essi attestano la posizione sociale ed il prestigio del cittadino albonese Mattia Flacio, acquisiti soprattutto per merito della sua opera di riformatore, quale nipote e seguace di Fra Baldo Lupetina. I capitoli conclusivi V e VI dimostrano invece quanto la città di Albona fosse interessata a fare studiare i suoi figli migliori. L'opuscolo è stato trovato dal pronipote Alberto tra le carte dell'illustre albonese Giuseppina Martinuzzi. |
|||
|
|||
|
NUOVE PROVE. Reperisco in questo punto un testamento di Celia Francovich quondam Ser Andrea sorella del nostro Flacio. Porta la data del 1546, 12 febbraio, ed è nel Liber Protocolorum Bartholomei Gervasij, Notarij Apostolici et ludicis ordinarij che incomincia con un atto del 1525, 8 dicembre, e termina con uno del 1550, 7 luglio. —Il Libro è posseduto dai nostri amici Scampicchio. Dal tenore del detto testamento si ricava che vivevano allora della famiglia Francovicb altre due sorelle, Martina e Domenica, e tre fratelli, Francesco, Jacobo, e Ser (sic) Matheo, ed ecco coni' esso Matheo vien nominato. — Item legavit insuper suprascriptis Martinae et .Dominicae sororibus suis omnia blada spectantia sibi ex terrenis Ser Mathei Francovich fratris sui, nomine, prout ipsa asseruit, cuiusdam donationis factae praedictae testatrici ab ipso fratre suo ut apparet publico Instrumento ad qnod relatio babeatur. Le espressioni sono di conio del Notaio, perchè il testamento fu nuncupativo. Ora chi ha un po' di pratica delle cose di questo mondo non stenterà capire. che quella certa donazione doveva essere uno di quegli atti che fannosi tra parenti per coprire da pericoli eccezionali le proprie sostanze, e che non istava bene allora dare maggiori spiegazioni sul conto di Messer Matteo il quale nel 1546 aveva già fatto abbastanza parlare di se. A quelli che potessero muovere dubbii intorno quanto a me par di vedere con sicurezza ricorderò, come lo stesso Flacio scrisse: — 1°. di aver venduto il suo patrimonio appena quattro anni prima della sua Apologia intitolata: Narratio actionum suarum, che pubblicò nel 1568 — 2° di aver inviato un suo figlio nel giorno di San Gregorio del 1569 per la via di Venezia in Albona — exigendi reliqui preti i pro patrimonio et vendendi reiliqua. Tutto questo fu pubblicato nel nominato Eco di Fiume, e può vedersi più diffusamente nelle Opere stesse del Flacio colla scorta del Ritter (Leben... M.Mathiae Flacii, Francfort e Lipsia 1725) e di una Lezione del D.r A. Twesten stampata a Berlino nel 1844. A dare poi l'ultimo suggello alla cosa, Madonna Celia nomina fra' suoi Commissarii testamentari quel Dominum Lucianum Luciani avunculum suum, vale a dire quello stesso zio materno di Mattia Flacio che sollecitò poi dal Podestà Trevisan 1'importantissima Attestazione che riprodurrò fra i Documenti più sotto. Dal più nominato testamento si rileva inoltre che, sebbene Donna Celia giacesse corporeo langore depressa in domo hereditatis quondam Domini Hieronimi Venerii, possedeva però una parte di Casale in una delle contrade interne della Terra, come possedeva animali pecorini, caprini, vacchini, e bovini; — si rileva che la sepoltura dei suoi maggiori esisteva nel cimiterio di S.ta Marina ante Castrum, chiesetta che, dopo il pericolo superato bravamente dagli Albonesi nel 1599 dello assalto degli Uscocchi, fu demolita, perché, essendo attaccata o quasi alle mura, poteva prestarsi per lo scalo delle medesime, — e rilevasi in fine, che la testatrice era assai ben provveduta di vestiti, di biancherie, di coperte, di casse ecc ecc. Volendo far studii sul costume antico di Albona si potrebbero notare tra le robe di Celia Francovich —una veste de panno alto coloris rosacei, sive paunacìj, cum toto argenteo elaborato pertinente ad usum ipsius vestis, quattro vesti ex lana nostrana coloris rubeì, blavj, rovanj et viridi, ed altre nere,— unum vellum sericum a capite mulieris, et unum vellum venetum a capite mulieris cum capite aureo, — unam peliziam cum suo Camisoto de tella, —varii mantili ad usum puerorum, — a cunabulo, — ad tergendas manus, — unam Cimosiam roseam, et unam rubeam, —sua cingula muliebra, e finalmente, a tacere d'altro, suos paternostro nigros, et gialos, sive gilvos, i quali ultimi non sono altro che filze di pallottoline che portavansi al collo. Da tutto ciò risulta a piena evidenza che la famiglia del Flacio era allora tra le popolane agiate della nostra Albona. Capitolo I Nella già citata Christiana Adhortatio esistente in istampa allo Archivio dei Frari in Venezia, Mattia Flacio si esprime così: ...Obligor enim illis (parla al Doge ed al Senato) non tantum communi lege charitatis .... sed etiam illo speciali vinculo, quod mei maiores inde ab aliquot iam aetatibus Alvone (quae et Albona a vetustis scriptoribus dieta ext) in Histria, inter Arsiam flumen et sinum Flanaticum, sub ipsarum dominio vixerunt : ubi ego natus educatusque sum, et adhuc hodierna die cognatus consanguineosque plurimos habeo. Ideoque singulari quadam animi benevolentia, ac veluti devotione semper erga eos affectus fui: motus etiam divino mandato, quo unusquìsque suum magistratum amare et revereri iubetur. Capitolo II Nell'altra lettera, manoscritta, data da Argentina ai 26 Giugno 1570, che pure conservasi in originale all'Archivio dei Frari, rivolgendo parimenti la parola al Serenissimo Principe, e agli incliti e sapientissimi Padri (Senatori), così si esprime: Faveo enìm vobis, ac optìma quaeque toto pectore opto, et a Deo praecor ob plures gravissimasque causas : primum quod mea, dulcissima patria sub vestro dominio protectioneque est; ubi ego natus et ferme usque ad 20 aetatis annum educatus sum. Più sopra è già detto che in questa lettera si sottoscrive Magister Matthias Flacius Illyricus Atbonensis, e che la nota attergale incomincia con queste precise parole: — Mathio Flacio Istriano d'Albona scrive et manda ecc. ecc. Capitolo III Attestazione pubblicata la prima volta dallo stesso Flacio a Basilea nelle sue: — Demonstrationes evidentissimae de essentia imaginis Dei et Diaboli, — riprodotta dal Ritter nell'opera: Leben..... M. Mathiae Flacii Illyrici. Francfort, e Lipsia 1725, e ristampata ultimamente nell' Eco di Fiume dell'anno 1858 — 21 giugno n°. 142. "Nos Balthasar Trevisanus pro illustrissimo et excellentissimo Ducali Dominio Venetorum etc. Albonae et Flanonae Potestas sic requisiti a nobili viro Domino Luciano Luciani, ad praesens judice magnificae Communitatis Albonae, Avunculo Domini Mathiae Flacii, alias Francovich, universis et singulis eujuscumque ordinis, dignitatis et conditionis fuerint, praesentes nostras inspecturis lecturisque fidem amplam et indubiam facimus et attestamur, praefatum Dominum Mathiam ,fuisse et esse procreatum de legitimo matrimonio ex Domino Andrea Vlacich alias Francovich cive Albonae, matre vero Domina Iacoba, fllia quondam nobilis Viri D. Bartholomaei Luciani, et sub bona vita, moribusque ac Dei timore vitam duxisse quamdiu hic permansit et prout omnibus Christi fidelibus convenit, sicut certiorati fuimus a Reverendo Domino Gaspare Luciano, huius loci Albonae plebano meritissimo aetatis annorum octoginta, reverendo Domino Antonio de Sydro Canonico honorando, aetatis annorum quinquaginta, Domino Sebastiano Lupatino nobili Albonensi, aetatis annorum septuaginta duorum, Domino Ubaldo Scampichio nobili huius loci aetatis annorum quinquaginta et Domino Zacharia Agatich cive Albonensi aetatis annorum octoginta, nec non a plerisque aliis de senioribus tam de nobilibus quam de civibus huius loci Albonae cum juramento testificantibus fidemque nobis facientibus supranominatum D. Mathiam fuisse et esse procreatum ex praedictis jugalibus D. Andrea Vlacicb alias Francovich et domina Iacoba filia memorati D. Bartholomaei, et quilibet eundem Dominum Mathiam agnoscens de praemissis attestari valerent, fidem quoque facientes antedictum D. Mathiam annos viginiti in circa habentem de anno 1536 (probabilmente deve essere 1589), ex hac patria discessisse. In quorum fidem et testimonium praemissa sigillo divi Marci corroborari jussimus. Datum Albonae die 19 mensis Iunii 1569." Capitolo IV Di Frate Baldo Lupetino. Nella stessa Christiana Adhortatio il Flacio lo nomina: R. virum fratrem Baldum Lupetinum, civem, et cognatum, veritatisque praeceptorem meum. E più sotto ripiglia: ..... "R. vìr Baldus Lupetinus, ex nobili genere vetustissimaque prosapia ortus, et doctissimus monachus ac ministcr provincialis, postquam longo tempore pluribus civitatibus magna cum laude verbum Dei praedicaverat, et in multis celebribus locis cum laude disputaverat, tandem istic ab inquisitore et legato Antichristi est in tetros carceres coniectus: in quibus ferme XX annis testimonium Evangelio Christi constantcr praebuit, adeo ut eius vincula et doctrina non tantum isti urbi, sed etiam ferme toti Italiae, atque adeo toti etiam Europae innotescerent, veritasque Evangelii eo latius spargeretur. Capitolo V Parti proposte e prese nel Consiglio della Comunità di Albona negli anni 1661 e 1671. (Gli originali esistono nell'Archivio comunale di Albona). A dì 2 Febbraio 1661 Capitolo VI 1671. "Le virtù reggono le Città, reggono i Regni; et perciò mosso questo Spettabile Consiglio di voler come ben intentionato avvalorare Ciascheduno virtuoso di questa Terra, che bramasse perfecionar li suoi studij con l'Aura del Dottorato, et con l'esempio della Città metropoli Capodistria et altre Terre nobili di questa Provincia: |
|||
|
This page compliments of Alberto Martinuzzi and Guido Villa Created: Monday, March
11, 2002; Last Updated: Friday February 08, 2008
|