antipašt - predjelo

armaron - ormar

babulj, bambulj - veliki kamen

baciljat - voditi računa o čemu, brinuti se

bagalj, bagalja - prtljaga

bak - bik

bakalaj, bakalo - bakalar

baladur - vanjski trijem ili terasa s vanjskim stubištem koje vodi na prvi kat

balota - lopta, kugla

banak - klupa s naslonom bandini - zastava

barba - stric, ujak, tetak, ali i svaki stariji čovjek

bareta - kapa barila, barilica - drvena bačvica za vino

belica - bijelo vino

biska - imela, rakija s imelinim lišćem

bobici - varivo od nedozrelog kukuruza, krumpira i graha

bocun - velika boca

boro - komoda, ormar s ladicama boškarin - istarski vol

brek - pas

briškula - vrsta kartaške igre

bukaleta - trbušasti vrč za vino od keramike ili fajanse

burg - utvrđeni srednjovjekovni grad, zaraak

burica - ćabrić s jednim uhom; limena zdjelica za nošenje hrane

burin - sjeveroistočni, blag vjetar, povjetarac

busul - šimšir, zimzeleni grm

busac - poljubac

busat, bušnit - poljubiti

cedit - popustiti

cer - vrsta hrasta

čija - teta

cilinguš - komarac

cindra, citra - žičano glazbalo

cokule - drvena obuća

ča - što

čripnja - peka, posuda pod kojom se na ognjištu peče kruh, meso, krumpir

crnica - crna smokva

Ć

ća - dalje; poj ća! - idi odavde

dakordo - suglasan

današka - danas

daž - kiša, dažd

delat - raditi

delo - rad, djelovanje, posao

dešpet - inat; zloba

disat - mirisati

dobra ruka - darivanje o Nikolinju, Novoj godini ili Božiću

donke - dakle

dota - miraz, ono što djevojka donese u kuću udajom

draginja - skupoća

drobiž - sitniš, sitan novac

dub - hrast

duplice - dvojnice, dvocijevna svirala

dvor - staja

Đ

đornal - novine

F

fabrika - tvornica

facol - rubac

facolić - ukrasni rupčić

falit - pogriješiti; nedostajati, manjkati

fažol - grah

febra - groznica, vrućica

fit - najam (za stanovanje)

fjaka - malaksalost, osobito zbog vrućine

fjoco - kuniće (na krštenju ili krizmi}

fonja - septička jama

forea - snaga

fortica - utvrda, tvrđava

fraja - gozba; proslava

fritaja - kajgana, pečena jaja, osobito sa suhim mesom ili kobasicom

fritule - uštipci, tijesto prženo na ulju

fulminant - žigica

fumat - pušiti

furbo - lukav

furešt - stranac

fuži - šuplja tjestenina

galjardo - snažan, ponosan vol

gardelin - češljugar, ptica koja se hvata i uzgaja u krletki

garzun - naučnik, pomoćnik majstora

gobo - grbavac, grbav čovjek

golida - vjedro, drvena posuda s ušima

grad - tuča

H

hudoba - vrag; zločest čovjek

huncut - zločest, zao čovjek

J

ja - da

jaketa - kaputić, kratak kaput

jato - zavjetrina

ješka - mamac za ribu

jugu - južni vjetar

jušto - točno; upravo

jutri, jutre - sutra

kadena, kadina - ogrlica, lanac

kafe - kava; kavana

kaić - čamac

kala mit - magnet

kaligar - postolar

kamenica - kamena posuda za ulje

kampanei - zvonik

kanalica - žl jebaš ti crijep

kanat - pjesma

Kandelora - Svijećnica

kanica - ženski tkani pojas

kantrida - stolac

kapot - kaput

kapus - kupus

karobula - rogač

karoca - kočija

kartolina - razglednica

kasela - škrinja, drveni sanduk

kasun - škrinja

kaštel - utvrđeni dvorac, zamak

kaštiga - kazna

ka voli - cvjetača

kažun - okrugla kućica u suhozidu, bunja, sklonište za kišna vremena

kletu - dogodine; odgovor na novogodišnju čestitku

klobuk - pokrivalo za glavu od valjanoga sukna

kloštar - samostan

kogo - kuhar

koledvari - čestitari

kolet - ovratnik

koltrina - zavjesa za prozore

komoda, komo - nizak ormar s ladicama

komodat se - smjestiti se, ugodno se namjestiti

komodin - noćni ormarić

komoštra - lanac nad ognjištem o koji se vješa kotao

konfužjon - zbrka; galama

konoba - donji dio kuće u kojemu se obično čuvaju bačve s vinom

kontraband - krijumčarenje

kopa - stog sijena ili slame

kopanja, kopanjica - drveno korito

kotiga - haljina od janjećih kožica

krabulji - maškare

kredenca - kuhinjski ormar, obično dvodijelni, ostakljenoga gornjeg dijela

kreka - šljiva

krpet - ženski ogrtač

krsnik - čovjek koji ima moć da pobijedi zle sile

krstjan - kršćanin; čovjek općenito

kućeta - krevet

kunfin - granica, meda

kunjada - jetrva, zaova

kunjado - šurjak, djever

kušet - but

kušin - jastuk

lačan - gladan

ladonja - košćela, koprivić (Celtis austmlis), listopadno drvo loptaste, široke krošnje, obično zasađeno pred crkvama

lakom - pohlepan

lampadin - svjetiljka

lancun - plahta

lapis - olovka

lavaman - umivaonik

lažno - slobodno vrijeme

lesa - poljska vrata napravljena od kolaca

lešo - kuhan

letrika - elektrika, električna struja

li - mnogo, dosia

libar - knjiga

likof - svečanost završetka posla

limozina - milodar (u crkvi); milostinja

lontrina, dontrina - vjeronauk

luče - svjetlost; električna struja

lumbrela - kišobran

ma - ali; ipak

ma cei - klaonica

majolika - porculan; predmet od porculana

makaruni - vrsta domaće tjestenine

malancan - patlidžan

malvazija - vrsta istarskog bijelog kvalitetnog vina

manća - napojnica

mantinjada - svirka na narodnom glazbalu

marangun - stolar, tesar

marenda - užina; doručak

marinada - posebno začinjeno jelo od ribe

marun, maran - vrsta kestena

masa - misa

maštel - čabar, drvena posuda sa dvije uske

mendula - badem

merlin - mrkva

meštar - učitelj

milo mi je - žao mi je

miza - stol; kuhinjski stol

mot - znak, ugovorena kretnja

mrs - sušeno svinjsko meso

muka - brašno

mularija - dječurlija

mulete - štipaljka za žar

munida - sitniš, sitan novac

mustaće - brci

N

naćve, naćvi - drveno korito u kojemu se mijesi kruh

naredan - prikladan

narekovat - naricati (za mrtvima)

nona - baka

nonculo - zvonar, sakristan

obed - ručak, objed

obojci - suknene Čarape

obraz - lice

ognjenica - posuda u kojoj se drži žar za zagrijavanje sobe

ognjišće - ognjište

ograda - dio zemlje omeđen suhozidom

ombolo - sušeni svinjski kare; meso uz rebra

onde - lamo, ondje

oštarija - gostionica

ostriga, oštrigeca - psovka

otava - druga kosidba; dovršen posao

P

padela - tava; plitka zdjela

pal - stup; kolac

palac - palaca; velika kuća

palenta - žganci

palica - štap

panceta - sušena slanina prošarana mesom

panin - sendvič

pano - sukno tvorničke izradbe

pantagarta - štakor

parfum - parfem

paron - gospodar

pasat - proći

pašada - nož kao dio jedaćeg pribora

paštroć - mješavina svega i svačega

paštroćat - nešto na brzinu spremiti, smućkati

pažol - grah

pegula - pehist, čovjek koji je nesretan ili nosi nesreću

pek - pekar

pekljat - prositi

pertsat - misliti

permanenti - trajna frizura, trajno kovrčanje kose

peršona - osoba

pešekan - morski pas

peškarija - ribarnica

pešta - kosana slanina s češnjakom

peteh - pijetao

pikarin - vješalica

pin - bor

pinjata - zdjela, plitka posuda

pinjol - pinija

pipa - lula

pirim - vilica

pitur - soboslikar, lićilac

pjat - tanjur

plac - trg; tržnica

plovan - župnik

plovanija - župni ured, župni stan

podzimak - jesen

pohišćina - pokućstvo u kući

poklonac - kamena kapelica uz put

pomidor - rajčica pop - svećenik

porat - luka, pristanište

portun - ulazna vrata u dvorište

postoli - cipele pot - znoj

potan - znojan

povetica - vrsta kolača

predika - propovijed

preša - žurba; na prešu - žurno

pretel; preteljica - prijatelj; prijateljica

prit - doći

prkat - svinjac

provat - pokušati

pront, pronto - spreman, spremno

pršut - na poseban način sušeni svinjski but

punjava - vuneni pokrivač za krevet

pust - mesopust, maškare

raca - rasa; vrsta

raćin, rećin - naušnica

raj - radije

rankun - kosijer na dugoj motki

rašpa - turpija, ali i narodni ples

redine - mreža; uzde

refat se - oporaviti se

reful - udar vjetra

remengo - propast; u lošem stanju

riga - crta

rigula, riga - vrsta povrća oštra okusa

rišć - rizik

rišćat - pokušati; riskirati

ritko - rijetko

rizovica - žgaravica

ruvinan - upropašten

ruzinan - rđav

S

sablun - pijesak

saja - Čada

sakramenski - neobičan; snažan; prepreden, lukav

salamura - rasol, slana voda sa začinima

sapa - dah

sapun - motika

savor, savur - marinada

senjal - znak

skleda - drvena zdjela

skrila, skrilja - ploča, kamena ploča

smrika - biljka (Juniperus oxycedrw) od Čijih se bobica spravlja bezalkoholno piće

soldat - vojnik, vojak

sopac - svirač

sopela, sopila - duhaći drveni instrument

sos - svirati

starić - mjera za zapreminu (oko 12 kg)

stomanja - košulja

sukno - debela vunena tkanina

suknja - dio narodne nošnje

suprešat - glačati

sur - sijed

svati - svatovi

Š

šahljiv - škakljiv

šalša - umak od rajčica

šantul; šantula - kum; kuma

šćeto - iskreno; čisto

šćeto neto, šćeto dreto - izravno, u brk

šegala - raž

šempjo - budala

šesan; šesno - uljudan, pametan; uljudno,lijepo

šešula - drvena žlica

šijat - veslati unatrag

šilac - krojač

šimija - majmun

šjor - gospodin

škabel - noćni ormarić

škafetin - ladica

skalin - stuba

škampi - vrsta raka

škandel - ječam

škarpelin - klesar

škartaća - četka

škartoc - papirnata vrećica

škerac - šala

škifož - mrzak, dosadan

škoda - šteta

škornja - čizma

škovaca - smeće

škraboć - ružno pisanje, črčkanje

škrilja, škrila - kamena ploča

špaleta - svinjska plećka pripremljena kao pršut

španjulet - cigareta

šparuga, šparoga - šparoga, jestiva biljka iz porodice ljiljana

šperanca - nada špija - uhoda

špina - slavina, pipa

šporak - nečist, prljav

štabel - dobar; naočit

štajun - godišnje doba

šterna - cisterna, ukopan ili uzidan prostor za skupljanje kišnice; nakapnica

štikadent - čačkalica

štramac - madrac

štrambo - krivo

štrena - povjesmo

štriga - vještica; leptir

štrigun - vještac, vukodlak

štroliga - vještica

štmea - hljeb kruha

štupido - glupan, bedak

šufit - tavan

šulac - šala

suprešat - glačati

šviknjen - pošemeren, ćaknut, glup

švora - časna sestra

T

tabak - duhan

tabela - tabla, ploča

takujin - novčarka, lisnica

tanac - ples

tartaruga - kornjača

tavijol - stolnjak

temperanje - vino pomiješano s vodom

temporal - nevrijeme

tenda - platneni krov

teran - vrsta istarskoga crnog vina

terina - posuda od keramike

tetoja - nadstrešnica za sijeno

timbar - pečat

timun - kormilo

tovar - magarac

trapula - zamka; mišolovka

travinjat se - dogoditi se

tresete - vrsta kartaške igre

tripe - vrsta jela od goveđih crijeva, fileki

trubilo, trube - budala, glup čovjek

trudan - umoran

tuk - umak; mast

turan - toranj

tust - mastan

ufendit - uvrijediti

ufenden - uvrijeđen, povrijeđen

ugljen - žar, ugljevlje

ulita - crijeva

ulj - košnica

ura - sat

urta - inat

užanca - običaj; navika

V

vadit se - učiti se

vala - dolina; uvala

valiža - kovčeg

valje - odmah

vapor - parobrod

vela masa - glavna misa

ventula - lepeza

veruga - lanac; ukrasni lanac

veštalja - haljina

veštit - odijelo

vetrina - vitrina, stakleni ormar

vetura - auto

vicija - mana, porok

vidalice - svirale, dvojnice

vijolica - ljubica

visoka voda - plima

višća - vještica

vokat - advokat

volta - zaobljeni svod, prostor ispod baladura

voz - zaprežna kola

vreda - brzo

vrulja - izvor

Z

zabelj - mast, sjeckana slanina, »pešta«

zabiljeno - zamašćeno; zauljeno

zajik - jezik

zakantat - zapjevati

zakon - brak

zakonit se - vjenčati se

zami! - uzmi!

zaparat (se) - pričiniti (se)

zaprt - zatvoren

zarebnjak - meso uz rebra, kare; v. ombolo

zataren - upropašten, uništen

zavajka - zauvijek

zavećat se - zavjetovati se

Zdrava Marija - večernje zvonjenje, angelus

zmirom - uvijek

zrman - rođak

Ž

žara - glinena posuda s dvije ručke

žavajon - tučen i zašećeren žumanjak

žbalja - pogreška

žbula - luk

želud - žir

žgabucin - sobičak

žgvacet - meso u umaku

žir - voće

žlibac - žlijeb, kanalica

žnjidar - krojač

žrnof, žrn - mlinski kamen, mlinsko kolo

žurnada - dnevnica, nadnica

Napomena: Ostale riječi istarskoga čakavskog govora, posebice labinjanskoga govora, pogledati u podacima u bogato i krasno opremljenoj knjizi Marijana Milevoja Gonan po naše. Rječnik labinskog govora (Labin, 1992).

Izvor:

• Istra Atlas s Turistčkim i Poslovnim Vodičem, Naklada Zadro (Zagreb, 1993)